Od jaj

Szukam informacji odnośnie nazwiska Jaje – pisze nasz facebookowy korespondent. Niedawno poznałem osobę o tym nazwisku pochodząca z Dębicy.

Rzeczywiście, nazwisko to szczególnie często występuje w Tarnowskiem i w sąsiednich powiatach, mieszka tam coś ok. 3/4 Polaków o tym nazwisku (w całej Polsce jest ich mniej więcej 650). Źródłosłów nie jest trudny do odgadnięcia, jest nim starsza forma wyrazu jajo.
Dla przypomnienia fraszka Jana Kochanowskiego O Hannie, w której pojawia się ten wyraz:
     Tu góra drzewy natkniona,
     A pod nią łąka zielona;
     Tu zdrój przeźroczystej wody
     Podróżnemu dla ochłody;
     Tu zachodny wiatr powiewa,
     Tu słowik przyjemnie śpiewa –
     Ale to wszytko za jaje,
     Kiedy Hanny nie dostaje.
Nazwisk o tym źródłosłowie jest co najmniej 80, są też np. Jajc, Jajecznica, Jajko oraz Jaja (forma zanotowana już w 1325 r.). 
J.G.

Nazwisko od korsania?

Nazwisko Korsan, o które pyta nasz Czytelnik z Facebooka, pochodzić może od gwarowego czasownika korsać ‘szturchać’ lub od gwarowego rzeczownika korsa, kors ‘zakrzywiony koniec płozy’. Nie można też wykluczyć, że wywodzi się z niemieckiej nazwy osobowej Korsch.
Nazwisk o tym źródłosłowie jest ok. 30, w tej liczbie Korsalik, Korszaczuk, Korsznia.
J.G.

A skąd pochodzą Goleniowscy?

Proszę mi pomóc w określeniu pochodzenia nazwiska Goleniowski, dziadkowie pochodzili z małej wioski Nienadowa w dawnym woj. przemyskim.

Jest to najprawdopodobniej nazwisko od nazwy miejscowej, zanotowano je po raz pierwszy w 1427 r. Pochodzi od nazwy Goleniowy (wieś w województwie śląskim, powiat zawierciański, gmina Szczekociny). Inny możliwy trop, czyli pochodzenie od nazwy miasta Goleniów w woj. zachodniopomorskim jest mało prawdopodobny, ponieważ została ona ustalona dopiero po II wojnie światowej.
J.G.

Koder, kodra? Co to jest?

W Internecie znalazłam informację, pisze nasza korespondentka z Facebooka, iż w Polsce jest 12 osób o nazwisku Kodyrko. Kiedyś doszły mnie słuchy, że ma pochodzenie kazachstańskie, ale z racji tego, że dziadek nie żyje od dawna, z rodziną bliższą kontaktu brak, a sama nie mogę znaleźć informacji o pochodzeniu nazwiska, to nie mogę tego potwierdzić. Nazwisko rzadkie, rodzinne, a tak naprawdę nic o nim nie wiem.

Już śpieszymy z pomocą. Tropu kazaskiego nie  udało się nam potwierdzić. Nazwisko to raczej jest rodzime, a źródłosłowem jest wyraz gwarowy koder, kodra «szmata, łachman, gałgan». Nazwisk o tej podstawie jest kilkanaście, np. Koderko, Koderowicz, Kodroń.
Kodyrko to był pierwotnie przydomek, który z czasem stał się nazwiskiem, zastąpienie e przez y jest typowe dla polskich gwar.
J.G.

Soba sobie

Gdyby było wiadomo coś o nazwisku Sobkowicz, pisze nasz korespondent z Facebooka, to prosiłbym o wiadomość. Moi przodkowie pochodzili z Ukrainy.

Etymologia jest podobna jak nazwiska Sobkowiak omawianego w książce Nazwiska od imion. Pochodzi ono od dawnej nazwy osobowej Soba, notowanej już w Bulli Gnieźnieńskiej (1136). Ta z kolei powstała jako skrócenie od imion złożonych typu Sobiesław lub od zaimka sobie.
J.G.