piątek, 24 października 2014

Indyk po ukraińsku

Prosiłbym o wyjaśnienie nazwiska Truchanowicz, napisał p. Adam. Przed II wojną mieszkaliśmy na Polesiu. Nie wiem, co oznacza truchan, może to pochodna roztruchana, pucharu bogato zdobionego…?

I rzeczywiście, kresowy rys jest wyraźny. Nazwisko wywodzi się od imion cerkiewnych Truchan, Truchan, spotykane też w wersji truhan, czyli po ukraińsku indyk.
W zasobie występuje dziś 170 Truchanowiczów.
Zagadki o imionach

czwartek, 23 października 2014

Popławy

Popławski to stara, bo XV-wieczna forma pochodząca od często występującej nazwy miejscowej Popławy. Skąd zaś wzięła się ta nazwa? Otóż popławem w gwarze nazywano łąkę mokrą, bagnistą; rozległe niziny, moczary. „Francuz żwawy od Warszawy bije, pędzi Moskali i wnet szturmem przez popławy na drugi brzeg rzeki się wali” - pisał anonimowy XIX-wieczny wierszokleta. Ale uwaga! - popławne siano zbierano na łąkach lądowych, odległych od podmokłych, nadrzecznych.
W zasobie 13 339 nazwisk.
Skąd się wzięło moje nazwisko?

Wyprzedaż starych butów?

Czytelnik pisze: Proszę bardzo o podanie jakichś informacji o pochodzeniu mojego nazwiska Rebajn. Nie posiadam na temat pochodzenia nazwiska  żadnych informacji, oprócz niczym nie potwierdzonej rodzinnej wersji, że pochodzi ono z Węgier.
Nie znające mojej rodziny osoby, kiedy słyszą to nazwisko po raz pierwszy, mają skojarzenia, że jest ono nazwiskiem o korzeniach żydowskich. Natomiast kiedy jeździłem po Europie, zwróciły moją uwagę napisy w różnych językach, np. po hiszpańsku rebajas, czyli «wyprzedaż-przecena», w innych językach romańskich podobnie, nie wiem, czy to może być jakaś wskazówka co do pochodzenia mojego nazwiska. Z kolei podczas pobytu w Niemczech powiedziano mi, że moje nazwisko znaczy «stary but». Ponieważ nie znam ani niemieckiego ani hiszpańskiego, trudno mi stwierdzić, czy któraś z powyższych wersji jest prawdziwa.


Rzeczywiście problem ciekawy, jak zwykle przy nazwiskach rzadkich, przy pominięciu naturalnie owych skojarzeń turystycznych, w których podobieństwo zapisu lub brzmienia prowadzi nas zwyczajnie na manowce. Źródłosłów Pańskiego nazwiska jest niemiecki, wywodzi się od nazwy osobowej Rebe, co wcale nie prowadzi do hebrajskiego słowa rebe rabin, ale średniowiecznego, niemieckiego słowa rëbe, oznaczającego winną latorośl. Ten sam źródłosłów mają takie nazwiska, jak: Rebeć, Rebeczka, Rebich, Rebicki, Rebielak. W zasobie nazwisk polskich współcześnie używanych mamy 79 nazwisk Rebajn.

środa, 22 października 2014

Potaś, potasz, potaż

Nazwisko Potaś wywodzi się od słów potasz, potaż, potaś, oznaczających węglan potasu, otrzymywany z popiołu drzewnego, używany do celów przemysłowych. Potażnikiem nazywano człowieka, produkującego potaż. W staropolszczyźnie określano też tym słowem wywar z mięsa lub warzyw, albo rosół („Mały słownik zaginionej polszczyzny”, red. Felicja Wysocka, Kraków 2003). W zasobie 287 nazwisk.
Nazwiska od imion

poniedziałek, 4 sierpnia 2014

Szymaszkiewicz?

Nazwisko to pochodzi od hebrajskiego imienia Szymon, w którym znaczyło pierwotnie «Bóg wysłuchał». W Polsce imię znane jest od XII wieku, przydomki takie jak Szymkowicz, Szymaszko i  inne pojawiły się z czasem, a potem upowszechniły jako nazwiska.
Mamy bardzo dużo nazwisk od tego imienia, prawdopodobnie ponad 500.