Mozarscy

Nazwisko Mozarski wywodzi się ze średniowiecznej niemczyzny, w której kluczowe tu słowo moser oznaczało moździerz, lub też od słowa mozer, jak nazywano rodzaj bębna. W użyciu pozostaje tylko 7 takich nazwisk, głównie w Białostockiem. Są też noszone przez pojedyncze osoby nazwiska Mozerowski, Mozera, Mozar.

Od Izaaka do Izaka

Ciekawi mnie pochodzenie nazwiska Izak – pisze Czytelnik – pisanego przez „z” i jedno „a”, co jest przyczyną pomyłek w instytucjach wykorzystujących dane osobowe. Pierwsza myśl, jaka się nasuwa, to zasymilowane imię żydowskie. Czy jest trafna?

Tak, Izak to spolonizowane nazwisko pochodzące od starotestamentowego imienia Izaak (pisanego też w dawnej polszczyźnie Isak, Isaak, Hisak, Icak). I nie znajduję innych tropów, które odpowiedź moją zagęściłyby innymi podpowiedziami. W zasobie 338 nazwisk. Najwięcej Izaków mieszka w Warszawie, Stargardzie Szczecińskim i Tarnowie.

Od Jasza lub Jaszy

Zgłębiam tajemnice nazwiska Jasiorowski, pisze Czytelnik. Wszyscy ludzie noszący to nazwisko (a jest ich około 350 osób) wywodzą pochodzenie z południowego Mazowsza, z części zwanej Zapiliczem. Od czego je wywodzić? Co znaczyło?

Wbrew pozorom etymologia tego nazwiska nie należy do skomplikowanych. Wywodzi się bowiem ono od starych, męskich imion zaczynających się na Ja-, takich jak Jan, Jaczemir, Jaromir, które w zdrobnieniu lub w skróceniu używano w formach Jasza czy Jasz, a to prowadziło do kolejnych kombinacji słowotwórczych, m.in. do Jasiorowskiego. Od tych imion powstało zresztą bardzo wiele nazwisk. W użyciu, wg Rymuta, pozostaje 245 tych nazwisk.

Nazwisko Pastwa...

wywodzi się od staropolskiego słowa pastwa, oznaczającego ‘paszę, miejsce wypasu bydła i koni‘, a więc ‘pastwisko’. Stąd i dziś znany zwrot rzucony na pastwę losu. A. Brückner podaje te same znaczenia i przypomina stare psałterze, gdzie pastwić wcale nie oznaczało ‘dręczyć kogoś, męczyć’, ale… ‘karmić’. Pastwić się nad kimś było zapożyczeniem z niemieckiego (Sich weiden an…). Z kolei najnowszy słownik etymologiczny języka polskiego Wiesława Borysia podaje, iż pastwa to także: ‘łup, żer, zdobycz, prawo wypasu’, zaś w przenośni: ‘rozkosz, przyjemność’. W zasobie istnieje 1668 nazwisk.

Krzywulicz

Pradziad był Tatarem krymskim, nazywał się Krzywulicz. Proszę o wyjaśnienie genezy tego nazwiska… – pisze Czytelnik z Gdyni.

Pewnie i był dziad Tatarem, ale nazwisko wskazuje na jego urzędową polonizację, bowiem godność ta pochodzi od przymiotnika krzywy (ukraińskie krywyj). Ceremonialną laskę biskupią – pastorał, zwano ze względu na jej wygięty kształt krzywułą. W zasobie spotykamy 64 takie nazwiska.