Świtalski

Nazwisko pochodzi zapewne od rzeczownika świt (czyli ‘brzask’), a pierwsze jego notowania pochodzą z XVII wieku. W gwarze znane jest też znaczenie ‘kwiat na sośnie’. K. Rymut wskazuje także zapomniane słowo świta (albo świtka), jak nazywano odzież wierzchnią noszoną przez chłopstwo i drobną szlachtę (inaczej sukmana, siermięga), ale z czystym sumieniem pozostać możemy przy porze dnia. Chociaż… świtać oznaczało też ‘kopnięcie nogą’, albo ‘szybkie bieganie’ bądź ‘skoki końskie’. 3180 Polaków nosi tę godność (mimo że nie herbową).

Poczet Nazwisk Polskich już na Facebooku, wystarczy kliknąć.

Scelina

Nazwisko Scelina pochodzi od słowa szczelina, a tym słowem nazywano kiedyś odłupany kawałek drewna, trzaski służącej do podpałki. Forma ta powstała w wyniku mazurzenia. Jest to zjawisko fonetyczne typowe dla gwar Małopolski i Mazowsza, a polega na wymawianiu głosek [sz, cz, ż, dż[jako [s, c, z, dz], np. [jesce zyje]. W zasobie 185 nazwisk.

Poczet Nazwisk Polskich już na Facebooku, wystarczy kliknąć.

Nie wszyscy Święci...

Nasze głęboko uduchowione społeczeństwo chlubi się tylko 495 Świętymi i 44 Święcicami, jak w dawnej polszczyźnie nazywano kobiety święte (nie ma za to żadnego Błogosławionego!) i śladową liczbą Pielgrzymów (23). Nikt z nas nie nazywa się Modlitwa, a tylko 13 nosi nazwisko Różaniec (za to jest 110 Różanieckich). W staropolszczyźnie różaniec nazywano koroną, a nazwisk Korona mamy 1814.

Poczet Nazwisk Polskich już na Facebooku, wystarczy kliknąć.

Jesienne nazwiska

Od późnego średniowiecza funkcjonują w zbiorze nazwisk polskich nazwiska utworzone od nazw miesięcy. Są to zatem jedne z najstarszych nazwisk i na pewno poprawią samopoczucie ich właścicieli, nie podejrzewających, jak chlubna genealogia tkwi w pozornie banalnych nazwiskach, takich jak Styczeń czy Lipiec.
Najmniej w języku polskim mamy nazwisk Październik (tylko 66). I trudno nam dociec, dlaczego. Czyżby pierwszy miesiąc jesieni nie cieszył się uznaniem przodków? Może tak było, bo i Listopadów mamy niewielu (254). Trudno jednak podejrzewać, by to aura decydowała, kto jakie nazwisko otrzymał, bo znienacka Grudniów jest aż 6619.

Ktoś, kto skądś przyszedł

Z wielką przyjemnością czytam Pana stałą rubrykę. I za to, że jest – dziękuję. Mam pytanie o moje nazwisko panieńskie Przybyła. Od czego pochodzi?

Godność Przybyła wywodzi się od staropolskiego słowa przybyła, jakim określano ‘kogoś, kto przybył, przyszedł skądś’. Musiało to być popularne określenie, skoro do dziś w polszczyźnie funkcjonuje 11949 takich nazwisk.

O tym nazwisku i tysiącach innych w książce „Skąd się wzięło moje nazwisko?”.