czwartek, 20 października 2011

Rodzinka

Pewnego pięknego dnia (lub nocy) przychodzimy na ten świat, aby spędzić tu trochę czasu. Rodzimy się jako chłopiec lub dziewczynka, a wita nas duże grono bliskich ludzi. To nasza rodzina. Słownictwo określające osoby z najbliższego i nieco dalszego otoczenia człowieka jest bardzo bogate. Nie dziwi zatem fakt, że nazwy te znalazły odbicie również w polskich nazwiskach.
Tytułowa Rodzinka służy jako nazwisko 146 osobom, a jej dawna nazwa Ród – 34. Dziecko w spisie nazwisk pojawia się tylko raz, ale staropolskie określenia wyrazu dziecię, czyli Dziecina i Robionok,> 76 i 57 osobom posłużyły jako nazwisko. 35 Polaków nazywa się Dzieciak.

poniedziałek, 17 października 2011

Ilu Polaków jest w Polsce?

Czy naprawdę jesteśmy narodem etnicznie jednorodnym? Wgłębiając się w zasób polskich nazwisk, okazuje się, że nie za bardzo, bo z różnych stron nas losy przywiodły. Jeżeli przyjąć za wiarygodne założenie językoznawców, nazywano nazwą narodowości ludzi, którzy niegdyś przywędrowali na ziemie polskie. Potem nazywano tak tych, którzy za pracą powędrowali w obce strony. Demografowie mówią, że nad Wisłą pomieszkuje dziś około 38 milionów Polaków, ale według zasobu polskich nazwisk, Polaków mamy tylko... 19086.

piątek, 14 października 2011

Pani Wieliczka i pan Wielicki

Przykłady nazwisk od nazw geograficznych i liczba ich wystąpień, cz. 2.
Skawa — 3
Skawiński — 2353
Toruń — 489
Toruński — 539
Warszawa — 289
Warszawski — 1941
Wielicki — 422
Wieliczka — 66
Żywiec — 429
Żywiecki — 375

wtorek, 11 października 2011

Pani Poznańska i pan Poznań

Nazwiska od nazw miast oraz liczba ich użytkowników:
Ciechanowski — 317
Ciechanów — 10
Lwowski — 112
Lwów  — 7
Olkuski — 272
Olkusz — 164
Płock — 1
Płocki — 922
Poznań — 172
Poznański — 3673

sobota, 8 października 2011

Od Siewierza jechał wóz

Nazwiska wywodzące się od nazw geograficznych należą do tzw. nazwisk genetycznych. Istnieją zarówno w formach rzeczownikowych, jak i przymiotnikowych, te drugie zresztą są wyraźnie liczniejsze. Tytułowy Siewierz z melodii ludowej pojawia się w zasobie nazwisk polskich 22 razy, ale forma Siewierski aż 2164 razy! Historycznie nazwiska tworzone od nazw wsi (miejscowości) dotyczyły – i to od średniowiecza – głównie szlachty, potem mieszczaństwa.