Stryj czy stryk?

Nazwisko Strykowski pochodzi najprawdopodobniej od nazw miejscowych Stryków, Strykowo, może Strykowice (taka równoległa etymologia jest możliwa, bo nazwisko mogło powstać w wielu miejscach kraju). Z kolei nazwa miejscowości pochodzi najpewniej od nazwy osobowej Stryk, to zaś zapewne ma źródło w wyrazie  stryk ‘powróz’ (dziś znane tylko w formie stryczek), które pochodzi z  niemieckiego Strick. Nie można jednak wykluczyć, że jest to forma zgrubiała od stryj.

Wysoko urodzony

Postanowiłem zapytać o pochodzenie nazwiska Supernat, pisze Czytelnik. Spotkałem się z opinią osoby noszącej takie same nazwisko, która stwierdziła, że nasze pochodzi ono od włoskiego określenia supernatus, czyli w swobodnym tłumaczeniu ‘wysoko urodzony’.

Nazwisko Pańskie wywodzi się nie tyle z włoszczyzny, co z łaciny, a można je potraktować jako złożenie słów super- i natus, mogące rzeczywiście oznaczać człowieka wysoko urodzonego (bądź kogoś „znajdującego się wysoko”, czyli metaforycznie: bujającego w obłokach, od czasownika trzeciej koniugacji supernus). W użyciu pozostaje 209 takich nazwisk.

Co to są hamery?

Czytelnik pyta o pochodzenie nazwisk Chamerski i Hamerski. Dodaje przy tym, że Hamerscy już w XVI w. byli szlachtą herbu Tępa Podkowa, a wywodzili się z miejscowości Hamery pod Nakłem. 
Rodowód nazwiska jest prosty i wiąże się ze staropolskim hamerem (albo hamrą bądź hamernią), czyli ‘kuźnią’. Hamerski vel chamerski – ten przymiotnik funkcjonował w obu zapisach, znaczy więc tyle co ‘kowalski’. W gwarze hamerą nazywano burzę, zawieruchę, co niesie w sobie także wyraźny element dźwiękonaśladowczy. Hamernikiem zwano – też w gwarze – człowieka gwałtownego, raptusa. W zasobie nazwisk mamy 483 Chamerskich i 852 Hamerskich.

Nazwiska od czerpaka

Nazywam się Mosur i pochodzę z Olkusza. Skąd pochodzi to nazwisko? Co oznacza? Jedni mówią, że pochodzi z Kresów inni zaś, że wywodzi się z Niemiec. Spotkałem się z odmianami nazwiska nawet w moim mieście: Mossur, Mosór, Mossór. Która forma była pierwotna?

Mimo że nazwisko brzmi z niemiecka, jest rdzennie polskie i wyprowadzamy je od dawnego rzeczownika mosor, jak nazywano naczynie wydłubane z drewna, inaczej czerpak (nazwisko Czerpak też istnieje). Ten pospolity rzeczownik dał początek wielu nazwiskom, m.in. Mosorek, Moszura, Moszurenko, Mosarski, Mosyrz, Mosierz, Mąsior, Monsiorski. W staropolszczyźnie mosem (lub musem) nazywano garniec lub (czyli) miarkę.

Golibroda?

Objaśniając etymologię nazwiska Bralczyk, K. Rymut wskazuje podstawę słowotwórczą bra-, jak w czasowniku brać, lub brat, jak w imionach złożonych typu Bratumił. Z kolei L. Tomczak w Słowniku odapelatywnych nazwisk Polaków podpowiada inną ewentualność: staropolski rzeczownik brala, czyli broda. Trzeba jednak pamiętać, że czasownik brać w staropolszczyźnie miał szerszy zakres semantyczny i znaczył także: unosić, porywać (pisze o tym W. Boryś w Słowniku etymologicznym języka polskiego).  Nazwisko Bral notowane było już w 1459, zaś sufiks -czyk, właściwy dla deminutywów, czyli zdrobnień, sugerowałby pochodzenie odrzeczownikowe i odzawodowe zarazem (por. kominiarczyk, młynarczyk, pisarczyk, psiarczyk).