Wiercigroch

Zastanawiam się – pisze pani Agnieszka – nad genezą mojego nazwiska Wiercigroch, które wywołuje uśmiech na wielu twarzach. Ile osób w Polsce też musi je powtarzać przy przedstawianiu się np. w urzędach (prawie zawsze muszę je wymówić kilkakrotnie)? Mam nadzieję, że zaspokoi Pan ciekawość moją i wszystkich noszących to śmieszne nazwisko.

Dlaczego śmieszne, Pani Agnieszko? Wiercigroch, to bardzo stara forma wywodząca się od wiercić, wiercieć. Staropolski wircioch to nazwa tłuczka do ucierania.

Nazwiska biblijne (2)

Przykłady nazwisk pochodzących od imion postaci biblijnych i częstość ich występowania:

Balak — 359

Baltazar — 10

Barabasz — 1727

Baruch — 203

Dawid — 4616

Goliat — 286

Eliasz — 1453

Gabriel — 1165

Lot — 127

Herod — 188

Izaak — 27

Izajasz — 43

Jakub — 32.

Nazwiska biblijne (1)

Tylko jeden nasz rodak nosi nazwisko Amos, po proroku, autorze biblijnej Księgi Amosa (ale formy Amosow używa jeszcze dwóch innych Polaków). Unikająca podwojonych spółgłosek polszczyzna zmodyfikowała imię Annasz na Anasz i takich form nazwiska mamy 63, plus bardzo wiele odmian z licznymi, różnorodnymi formantami (przyrostkami dołączanymi do nazwiska). Słynny asystent apostoła Pawła – Archip utrwalił się w 8 nazwiskach, natomiast tylko w dwóch – Aser (syn Jakuba) i to w formie Aseryczew.

Statkun

Jestem zainteresowany nazwiskiem Statkun. Chciałbym się dowiedzieć, z jakiego języka się wywodzi i co może oznaczać. Ojciec i dziadek przyjechali do Polski po II wojnie światowej z okolic Wilna, dokładnie z parafii Mejszagoła. Zamierzam poznać rodzinne korzenie i zapewne będzie mi to pomocne. Pozdrawiam serdecznie.
Mirosław

Nazwisko Statkun pochodzi od nieużywanego już słowa statek, jak w staropolszczyźnie nazywano «sposób życia, obyczaj, mienie ruchome». Ksiądz Piotr Skarga wołał „Mężnie mu się stawił i w swoim statku trwał”. Ciągle znane jest słowo statki, używane niekiedy na określenie np. zastawy stołowej, talerzy sztućców. Ale możliwa też etymologia odprzymiotnikowa, od stateczny, zatem «dzielny, poważny, cnotliwy, stały w poglądach». Pochodzenie rodu wskazuje na Kresy Wschodnie, gdzie w żywym języku zachowało się wiele barwnych reliktów leksykalnych. W użyciu jest współcześnie 25 nazwisk.

Barbara Barbarczuk?

Wielce szanowny panie Przydomku!

Byłbym wdzięczny za podanie mi nazwisk pochodzących od imienia Barbara.

Z szacunkiem i pozdrowieniami – Adam

Imię Barbara znane jest w polszczyźnie od XIV wieku, także w formie Barbora. Jest pochodzenia grecko-łacińsko i oznaczało «cudzoziemkę». K. Rymut w Słowniku historyczno-etymologicznym podaje następujące nazwiska pochodne: Barbaro, Barbarczuk, Barbarczyk, Barbarewicz, Barbarian, Barbarowicz, Barbarowski, Barbarski, Barbarycz, Barabryk, Barbarzak, Barbarzyk, Barborka, Barbórka, Barbura, Barburski, Barburzyński, Warwara, Warwarczuk, Warwarczyk, Warwarczyn, Warwarko, Warwarków, Warwarów, Warwaruk, Warwaryk. W sumie grupa niezbyt liczna i o niewielkiej frekwencji we współczesnym języku.