Klęk, Klęka

Szanowny Panie Przydomku

Z zainteresowaniem śledzę redagowany przez Pana Poczet Nazwisk Polskich. Proszę o analizę pochodzenia i znaczenia nazwiska Klęk. Będę także wdzięczny za wskazania, ile osób takie nazwisko nosi. Z góry bardzo dziękuję

Jacek

Panie Jacku

Nosi Pan staropolskie nazwisko utworzone od czasowników: klęczeć, klękać. Nazwisko Klęk pojawia się w dokumentach datowanych na XV–XVI wiek. Na tym samym rdzeniu powstały nazwiska m.in. takie, jak: Klęka, Klęczar, Klęczka, Klęczny (jak podaje Kazimierz Rymut w książce Nazwiska Polaków).

Istnieje też odleglejsze znaczenie słowa klęk. Aleksander Brückner w Słowniku etymologicznym języka polskiego podaje, że znaczyło ono «kozica u pługa». Obecnie 629 Polaków nosi nazwisko w tej formie, zaś 100 kolejnych w formie Klęka.

Nazwiska od ziółek

Oto wybór takich nazwisk i częstość ich występowania:

Anyż — 231

Glistnik — 0

Hanyż — 93

Kocanka — 2

Kozłek — 0

Krwawnik — 42

Lawenda — 216

Lubczyk — 300

Lubszczyk — 364

Melisa — 18

Mydlnica — 0

Naparstnica — 0

Nawłoć — 0

Piołun — 2

Podbiał — 61

Prawoślaz — 0

Rumian — 436

Rzepik — 2

Skrzyp — 337

Wrotycz — 0

Żarnowiec — 120

Żywokost — 0

Nazwiska jak miesiące

Od późnego średniowiecza funkcjonują w zbiorze nazwisk polskich nazwiska utworzone od nazw miesięcy. Są to zatem jedne z najstarszych nazwisk i na pewno poprawią samopoczucie ich właścicieli, nie podejrzewających, jak chlubna genealogia tkwi w pozornie banalnych nazwiskach, takich jak Styczeń czy Lipiec. Ciekawie jednak układa się częstość ich występowania, tak jakby język dokładnie odwzorował kulturową wartość nazwiska.
Najwięcej jest Majów, potem Kwietniów, Grudniów i Lipców.

Można o tym przeczytać więcej w książce Skąd się wzięło moje nazwisko.

Chlebek

Podstawowym pokarmem człowieka, i to od 12 tysięcy lat, jest chleb. Co interesujące, nie ma w zasobie nazwisk polskich formy podstawowej. Istnieje za to kilkadziesiąt form pochodnych od rzeczownika chleb, notowanych w dokumentach już od roku 1400, zaś najpopularniejszym pozostaje nazwisko Chlebek (noszą je 963 osoby). Czy w tym ujmującym zdrobnieniu nie czuć ciepła, smaku i zapachu właśnie upieczonego chleba?

Piecuch?

Nazwisko Domalążek pochodzi od rzeczownika dom, a to prowadzi do domownika. U Stefana Reczka w Podręcznym słowniku dawnej polszczyzny znajdujemy pochodną nazwę Domalegaj, czyli ‘piecuch’. Większego domatora bodaj już nie znano. Proweniencja zacna, bo XIV-wieczna. Dziś jest jeszcze 86 takich nazwisk.