Norki i nurki

Od czego pochodzi nazwisko Nurkowski, pyta Czytelnik. Przecież kilkaset lat temu nie było nurków, 500 km od morza? Obecnie mieszkam w Krakowie i w tutejszej książce telefonicznej jest tylko kilkanaście takich nazwisk, więc jest ono dość rzadkie. Będę wdzięczny za jakiekolwiek sugestie.

Niesłusznie Pan kojarzy. Nurek to nie tylko specjalista od zanurzania, w skafandrze czy masce. Takiego pewnie trudno byłoby znaleźć w Krakowie, do tego pół tysiąca lat temu. Ale nurek (nur) to także popularny ptak wodny (w staropolszczyźnie zwany norkiem), chroniony, czarnoszyi, świetnie pływający i nurkujący. W Sandomierskiem nurkiem zwano człowieka nieśmiałego, „z wejrzeniem ponurem”. W gwarze z kolei istnieje nadal czasownik nurać, oznaczający szukanie czegoś po ciemku. Wśród dawnych rzeczowników pospolitych znajdujemy też: norek/nurek w znaczeniu: (ptak) perkoz, człowiek nowo ochrzczony a także skok do wody. W zasobie znajdujemy 752 nazwiska.

Brzoza od brzozy

Brzoza, malownicza proweniencja, bo wychodząca od nazwy drzewa, tak charakterystycznego dla ojczystego pejzażu. Notabene, rzeczownik ten dał początek licznej grupie nazwisk pochodnych (jest ich ok. 150). Obecnie w użyciu pozostaje 2645 takich nazwisk, najczęściej spotyka się je w Wodzisławiu Śląskimi Kielcach.

Nazwiska na Nie-

W polszczyźnie jest duża grupa nazwisk z przeczeniem nie- w podstawie. Są to zwykle czytelne znaczenia w rodzaju: Nienasz (obcy), Nierod (nie rodzący), Nierób (nie pracujący), Nienajadła (nie najedzony). Jest też nazwisko Niepiekło, nie znaczy jednak «niebo» (skoro nie-piekło), ale jest złożeniem nie- i -piekły, czyli «pieczony».

Od skowery

Noszę nazwisko Skobierski, pisze Czytelnik. Mój dziadek urodził się w miejscowości Kruszelnica na huculszczyźnie. Rodzice mieszkali na Podolu, skąd w 1945 roku przyjechali na Ziemie Odzyskane. W Polsce mieszkają osoby o takim nazwisku w Częstochowie i w Zgorzelcu, ale nie wiem, czy to moja rodzina. Znalazłem też osoby o tym nazwisku w Austrii i Niemczech. Mój ojciec nie pamięta, czy dziadek miał rodzeństwo. Jeżeli byłby Pan uprzejmy napisać kilka słów będę wdzięczny. Pisałem do Państwowego Archiwum Ukrainy, ale odpowiedzi nie otrzymałem.

Szanowny Panie, genealogia i etymologia, choć siostry, to tylko przyrodnie. Trudno mi więc, bez szczegółowych badań rodu Skobierskich, służyć informacjami, o które Pan pyta. Mogę jedynie pochylić się tylko nad samym źródłosłowem, bez wnikania w inne sfery. A nazwisko Pańskie najprawdopodobniej wywodzi się od staropolskiego rzeczownika skowera, mającego kilka znaczeń i oznaczającego: starego psa (u Mikołaja Reja czytamy opinię na temat samorządu lokalnego: „Wójt, chociaż się widzi prosta skowera…”), także: sknerę, zrzędliwego człowieka, ale również małe dziecko i kogoś nader zgrabnego. W gwarze słowo to najczęściej było nacechowane żartobliwie, dodatnio. Wybór spory i rozpiętość znaczeń duża. W zasobie nazwisk polskich wspólcześnie używanych znajdujemy jedynie 12 nazwisk Skobierski.

Z Łęczycy

Łęczycki to typowe nazwisko odmiejscowe, w tym przypadku pochodzące od Łęczycy (miasta w województwie łódzkim). Z tego źródła są także: Łęczyczan, Łęcicki, Łączycki. W zasobie 1387 nazwisk. Co ciekawe, Łęczyckich najwięcej mieszka w Nowosądeckiem.