Parol na misia

Panie Henryku, mam 13 lat i interesuję się historią. Czytanie Angory zawsze rozpoczynam od lektury Pańskiej rubryki. Chciałbym się dowiedzieć jakie jest znaczenie mojego nazwiska Parylak. Proszę też o wyjaśnienie znaczenia nazwiska mojej mamy: Misiewicz.

Parylak to nazwisko utworzone od słowa parol, czyli «zobowiązanie słowne, słowo honoru», Misiewicz natomiast (forma notowana już w XVII wieku) pochodzi od misia, jak zwano niedźwiedzia lub… grubasa. Parylaków jest w zasobie współcześnie używanych nazwisk 285, zaś Misiewiczów 3605.

Od Dionizego

Chciałbym poprosić o wyjaśnienie pochodzenia i znaczenia mojego nazwiska Dynaka. Niby wygląda na proste, ale jakoś trudno mi było znaleźć jego genezę. Jedyną rzeczą jaką o nim słyszałem to "Das ist turkische Name" – jak  powiada mój wujek, rodowity Niemiec.

Das ist nich turkische Name… Dynaka jest polskim nazwiskiem odimiennym i pochodzi od Dionizego. W zasobie 32 nazwiska.

Piotr Opoka?

Piszę do Pana z prośbą o wyjaśnienie pochodzenia nazwiska Opoka. Rodzina moja prawdopodobnie wywodzi się z Małopolski z okolic Tymowej i Zakliczyma. Ale będąc na Ukrainie spotkałam kobietę o tym samym nazwisku. Panie Henryku, rozmowa z nią w ojczystym języku, była nie lada przeżyciem. Nigdy nie słyszałam, aby ktoś tak pięknie mówił po polsku (przepraszam prof. Miodka).

Opoka jest jednym z najstarszych polskich nazwisk, zanotowanych już w 1166 roku. Znaczenie źródłosłowu do dziś się nie zmieniło, bo pochodzi od rzeczowników pospolitych: skała lub kamień, służący do budowy. Cytowane nazwisko ukraińskie ma identyczny rodowód, zaś spotkana Polka tylko to potwierdza. W użyciu jest dziś 1146 takich nazwisk.

A skąd Chalcarz?

Ciekawi mnie pochodzenie mojego nazwiska Chalcarz. Będę wdzięczny za informacje, gdyż nie bardzo chce mi się wierzyć w domysły znajomych, jakoby miało ono pochodzić z niemieckiego. Tym bardziej nie podoba mi się pomysł jakobym był potomkiem mołdawskich górali, których któryś z królów przygnał, by zasiedlić Tatry (a tę wersję forsuje jeden z kolegów). W akcie desperacji pragnę się zwrócić o pomoc do Pana, jako że często i z wielką przyjemnością czytam "Poczet nazwisk polskich". Będę zobowiązany, jeżeli wskaże mi Pan gdzie, taki początkujący badacz swoich korzeni jak ja, może szukać informacji o pochodzeniu.

Panie Piotrze, rzeczywiście trudno ustalić prosty źródłosłów nazwiska, który wyjaśni jego pochodzenie i zarazem wywoła sugestię genealogiczną. Najprawdopodobniej nazwisko pochodzi od imion złożonych typu Chwalimir, Chwalisław, od czasownika chwalić lub rzeczownika chwała. Osobiście śladów mołdawskich tu nie widzę, natomiast podejrzewam, że nazwisko dawno temu przeszło  modyfikację wskutek upraszczającego, jak chce K. Rymut, północnopolskiego przejścia grupy spółgłoskowej chw- w ch- (np. Chwalczewicz w Chalczewicz). Także nieliczna frekwencja nazwiska (tylko 167) wskazywałaby na rodzimą modyfikację fonetyczną. Natomiast, aby zacząć dochodzenie genealogiczne proponuję oprzeć się na jakimś przystępnym poradniku (np. „Poszukiwanie przodków. Genealogia dla każdego” Małgorzaty Nowaczyk, Warszawa 2005 albo „Poradnik genealoga amatora” Rafała T. Prinke, Poznań 2006).

Biegun, biegus...

Zwracam się z prośbą, pisze Czytelnik, o pomoc przy ustaleniu pochodzenia nazwiska Bigda. Mój ojciec pochodzi z okolic Łomży, i tyle wiem. Mam wrażenie że nie jest to typowo polskie nazwisko. Czy np. wiązanie z nim nazwisk takich jak Segda, Linda jest właściwym kluczem?

Szanowny Panie, nazwisko pochodzi od czasownika biegać. Biegun lub biegus to stare określania biegacza, zaś źródła wskazują, że nazwiska takie, jak Bigda, Bigdanowicz, Bigdon, Bigdoń, Bigdowski wywodzą się z jednej wspólnej podstawy słowotwórczej. Mimo podobieństwa morfologicznego wskazane w pytaniu trzy nazwiska nie są ze sobą powiązane. Pańskiego nazwiska używa obecnie ok. 495 Polaków.