Niedział czy niedziela?

Chciałabym poznać pochodzenie nazwiska Niedziółka, pisze Czytelniczka. Występują one w Karczewie na Mazowszu. Nie wiem czy to przypadek, ale w Karczewie występuje nazwisko Niedziułka z "u", czy może gdzieś został zrobiony błąd?

Obie formy nazwiska Niedziółka (Niedziułka wcale nie jest formą błędną)  wywodzą się rzeczownika niedział, jak w czasach staropolskich nazywano gospodarstwo drobnoszlacheckie, nie podzielone między ojca a synów. W „Słowniku najstarszych nazwisk polskich (XII-XV wiek)” znajdujemy nazwisko Niedziałka, odnotowane po raz pierwszy w 1386 roku. Natomiast „Słownik odapelatywnych nazwisk Polaków” tłumaczy pochodzenie nazwiska jako zdrobnienie rzeczownika pospolitego niedziela. W zasobie współczesnym mamy 1958 form Niedziółka i 82 Niedziułka.

Potomkowie Błażeja

W jednym z komentarzy, już dość dawno temu, pojawiła się prośba o objaśnienie pochodzenia nazwiska Błaszczyk. Jest to nazwisko odimienne pochodzące od Błażeja, pierwotnie oznaczające oczywiście kogoś, kto był potomkiem człowieka o takim imieniu. W tej formie imię notowane od 1607 roku. Ma ok. 25 tys. użytkowników, co oznacza, że jest na 98. miejscu na liście najczęściej spotykanych polskich nazwisk. Od tego imienia powstało wyjątkowo dużo nazwisk.

Parol na misia

Panie Henryku, mam 13 lat i interesuję się historią. Czytanie Angory zawsze rozpoczynam od lektury Pańskiej rubryki. Chciałbym się dowiedzieć, jakie jest znaczenie nazwiska Parylak. Proszę też o wyjaśnienie znaczenia nazwiska mojej mamy: Misiewicz.

Parylak to nazwisko utworzone od słowa parol, czyli ‘zobowiązanie słowne, słowo honoru’, Misiewicz natomiast (forma notowana już w XVII wieku) pochodzi od misia, jak zwano niedźwiedzia lub… grubasa. Parylaków jest w zasobie współcześnie używanych nazwisk 285, zaś Misiewiczów 3605.

Aleksy i nazwiska

Mam prośbę o podanie znaczenia, pochodzenia i liczby użycia nazwiska Oleszczuk, pisze Czytelniczka. Nigdzie nie mogę znaleźć informacji na ten temat, a jestem ciekawa. 

Nazwisko to powstało od staropolskiego imienia Oleksy (Aleksy) lub wschodniosłowiańskiego Oleksander (Aleksander). Nazwisko modyfikowało swą formę w ciągu wieków i pod wpływem regionalnym (wschodnim) przybrało tę postać. Podobnie jak Olesiczuk, Olaszczyk, Oleszo, Oleszczyk, Oleszej, Oleszczyński i inne.  W zasobie nazwisk współcześnie używanych jest 3637 takich nazwisk.

Od dyląga do Dylonga

Pragnę się dowiedzieć o pochodzenie nazwiska Dylong, pisze Czytelnik. Z opowieści rodzinnych wiem, że dziadek podczas I wojny światowej, będąc w Paryżu, został zaproszony przez generała na obiad, gdyż generał był zdziwiony, że posiada takie samo nazwisko. Czy moje nazwisko nie jest przypadkiem pochodzenia francuskiego, a może raczej wywodzi się ze wsi Dyłągówka. Zaznaczę, iż mieszkam na Górnym Śląsku.

Nie szukałbym antenatów ani źródła nazwiska we Francji. Zbieżność fonetyczna, tak częsta nawet między egzotycznymi językami, nie ma znaczenia w etymologii. W gwarze dylągiem zwano wysokiego mężczyznę, dryblasa i to jest źródłosłów, którego Pan szuka. Istniała też forma tożsama: dryląg, oznaczająca wyrostka, niezgrabnego wysokiego parobka (Jak w Słowniku gwar polskich podaje Jan Karłowicz). W zasobie nazwisk współcześnie używanych jest 1010 takich nazwisk, większość Dylongów mieszka na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie.