Wysoko urodzony

Postanowiłem zapytać o pochodzenie nazwiska Supernat, pisze Czytelnik. Spotkałem się z opinią osoby noszącej takie same nazwisko, która stwierdziła, że nasze pochodzi ono od włoskiego określenia supernatus, czyli w swobodnym tłumaczeniu ‘wysoko urodzony’.

Nazwisko Pańskie wywodzi się nie tyle z włoszczyzny, co z łaciny, a można je potraktować jako złożenie słów super- i natus, mogące rzeczywiście oznaczać człowieka wysoko urodzonego (bądź kogoś „znajdującego się wysoko”, czyli metaforycznie: bujającego w obłokach, od czasownika trzeciej koniugacji supernus). W użyciu pozostaje 209 takich nazwisk.

Co to są hamery?

Czytelnik pyta o pochodzenie nazwisk Chamerski i Hamerski. Dodaje przy tym, że Hamerscy już w XVI w. byli szlachtą herbu Tępa Podkowa, a wywodzili się z miejscowości Hamery pod Nakłem. 
Rodowód nazwiska jest prosty i wiąże się ze staropolskim hamerem (albo hamrą bądź hamernią), czyli ‘kuźnią’. Hamerski vel chamerski – ten przymiotnik funkcjonował w obu zapisach, znaczy więc tyle co ‘kowalski’. W gwarze hamerą nazywano burzę, zawieruchę, co niesie w sobie także wyraźny element dźwiękonaśladowczy. Hamernikiem zwano – też w gwarze – człowieka gwałtownego, raptusa. W zasobie nazwisk mamy 483 Chamerskich i 852 Hamerskich.

Nazwiska od czerpaka

Nazywam się Mosur i pochodzę z Olkusza. Skąd pochodzi to nazwisko? Co oznacza? Jedni mówią, że pochodzi z Kresów inni zaś, że wywodzi się z Niemiec. Spotkałem się z odmianami nazwiska nawet w moim mieście: Mossur, Mosór, Mossór. Która forma była pierwotna?

Mimo że nazwisko brzmi z niemiecka, jest rdzennie polskie i wyprowadzamy je od dawnego rzeczownika mosor, jak nazywano naczynie wydłubane z drewna, inaczej czerpak (nazwisko Czerpak też istnieje). Ten pospolity rzeczownik dał początek wielu nazwiskom, m.in. Mosorek, Moszura, Moszurenko, Mosarski, Mosyrz, Mosierz, Mąsior, Monsiorski. W staropolszczyźnie mosem (lub musem) nazywano garniec lub (czyli) miarkę.

Golibroda?

Objaśniając etymologię nazwiska Bralczyk, K. Rymut wskazuje podstawę słowotwórczą bra-, jak w czasowniku brać, lub brat, jak w imionach złożonych typu Bratumił. Z kolei L. Tomczak w Słowniku odapelatywnych nazwisk Polaków podpowiada inną ewentualność: staropolski rzeczownik brala, czyli broda. Trzeba jednak pamiętać, że czasownik brać w staropolszczyźnie miał szerszy zakres semantyczny i znaczył także: unosić, porywać (pisze o tym W. Boryś w Słowniku etymologicznym języka polskiego).  Nazwisko Bral notowane było już w 1459, zaś sufiks -czyk, właściwy dla deminutywów, czyli zdrobnień, sugerowałby pochodzenie odrzeczownikowe i odzawodowe zarazem (por. kominiarczyk, młynarczyk, pisarczyk, psiarczyk).

Skarżyński?

Nazwisko Cejrowski powstało od niemieckiego czasownika zeihen «oskarżać, obwiniać», który dał początek rzeczownikowi zeiher, czyli «oskarżyciel». Jest to, jak podaje Edward Breza, rdzeń indoeuropejski, a więc bardzo stary. Spolszczony pod względem fonetycznym (cejer), utworzył nazwisko „niby to szlacheckie’. Najwięcej Cejrowskich mieszka w Starogardzie Gdańskim, Gdańsku, Świeciu, Gdyni.