Radziwonik

Nazwisko to nie pozwala na ustalenie jednoznacznego tropu etymologicznego. Może pochodzić od litewskiej nazwy osobowej Radvilas, wywodzącej się od czasowników rāsti (znaleźć) i viltis (ufać, mieć nadzieję). Ale równie dobrze może pochodzić od radivila, czyli znajdy. Prawdopodobny jest też ślad odimienny, od imion Radosław, Radomir. Może też od rad ‘zadowolony’, rada, radzić? W zasobie znajdujemy jedynie 51 takich nazwisk.

Za lasem

Zagozda to nazwisko powstałe ze złożenia przyimka za- z rzeczownikiem gozd – las, gaj. Zatem zagozda to ktoś mieszkający za lasem. Ale w gwarze istniało słowo zagostka (w języku rosyjskim – zagozdka) oznaczające „kołek żelazny lub drewniany wtykany w końce osi, by z nich koła nie pospadały”. W zasobie PESEL mamy 771 takich nazwisk.

Ten, który szybko biega?

Sztybor jest nazwiskiem o rodowodzie niemieckim, bezpośrednio wywodzi się od nazwy osobowej Stieber, ta zaś od średniowiecznego stieben, co znaczyło ‘szybko biegać, wzniecać kurz’. W użyciu jest 80 takich nazwisk. Stieberów jest 60.

Od Artemidy

Nazwisko Artiuch wyróżnia się bardzo piękną, oryginalną proweniencją, bo wywodzi się od imion Artemi, Artemij, używanych od czasów średniowiecza na Kresach Wschodnich. Imię to (w obu formach) pochodzi od greckiego imienia Arthémios, a to od greckiej bogini łowów i przyrody Artemis, czyli Artemidy. W zasobie 51 nazwisk Artiuch.

Augustus i potomkowie

Nazwisk od łacińskiego przydomka Augustus jest około 60. Imiona są 2: August i Augustyn, przy czym to drugie było i jest o wiele popularniejsze. Nic więc dziwnego, że nazwiska od podstawy Augustyn są powszechniejsze. Najczęściej występuje forma Augustyniak (ponad 14 tys. użytkowników), następnie Augustyn (ponad 7 tys.) i Augustynowicz (ok. 3 tys.). Potem jest forma Augustowski – od nazwy miejscowej Augustów (a ta od króla Zygmunta Augusta).
Na 7. miejscu mamy znane od połowy XIV wieku nazwisko August (nosi je ok. 350 osób).