Od Marcina?

Marusza to nazwisko notowane po raz pierwszy w 1412 roku, a utworzone od podstaw imienniczych rozpoczynających się od Mar-, jak w imionach Marcin, Maria, Marek. Pierwotnie było zdrobnieniem tych imion. W zasobie 85 nazwisk.

Więcej o nazwiskach od imion.

Cudny!

Niewątpliwym źródłosłowem jest dla tego nazwiska przymiotnik cudny. Ten w staropolszczyźnie miał trzy główne znaczenia: ‘dziwny, miły i przyzwoity’. S. Reczek wskazuje też czasownik cudzić, który z kolei prowadzi nas na całkiem inne pola znaczeniowe. Cudzić znaczyło bowiem: ‘czesać, czyścić konia; ćwiczyć, bić wroga’ („W Żmudzi Krzyżaków cudzi” pisał Maciej Stryjkowski w XVI wieku); z kolei forma zwrotna cudzić się znaczyła tyle co ‘szarpać się ciągnąć (np. za włosy), dziwić się albo cudzołożyć’. Cudzem zwano kogoś, ‘kto był cudzy, obcy, był przybyszem”. Nazwisko Cudny nosi dziś 499 Polaków.

Czy Niedbała się nie starał?

Nazwisko Niedbała powstało w wyniku złożenia zwrotu „nie dbały, nie dbać”. Notowane pierwszy raz w 1488 roku. W staropolszczyźnie nazywano tak kogoś, kto o nic nie zabiegał, nie starał się. W gwarze zaś niedbała to ktoś opieszały, leniwy. W użyciu jest dziś 3597 nazwisk.

Kto to „turczak”?

Mamy dwie możliwości dochodzenia, skąd się wzięło nazwisko Turczak. Albo wywiedziemy je od czasownika turczeć, czyli ‘skrzeczeć’, albo od nazwy narodowości: Turczyn, Turek. Osobiście sugerowałbym trop pierwszy, bo turczakiem nazywano kogoś, kto głos miał skrzeczący. Forma Turczak odnotowana została po raz pierwszy w 1632 roku (jak podaje Kazimierz Rymut). W zasobie 315 nazwisk. 

Płaski czy plaski?

Plaskota to nazwisko pochodzące od staropolskiego przymiotnika plaski (dziś: płaski), do dziś w gwarach znany jest jego synonim plaskaty. Nazwisko zanotowane już w 1461 roku. Mikołaj Rej z Nagłowic podpowiada nam: „Nadobny zwyczaj mają Polacy, iż się plaskają po gębie”.
W zasobie 1013 nazwisk, jest też nazwisko Płaskota, nosi je 23 Polaków.