Czy Niedbała się nie starał?

Nazwisko Niedbała powstało w wyniku złożenia zwrotu „nie dbały, nie dbać”. Notowane pierwszy raz w 1488 roku. W staropolszczyźnie nazywano tak kogoś, kto o nic nie zabiegał, nie starał się. W gwarze zaś niedbała to ktoś opieszały, leniwy. W użyciu jest dziś 3597 nazwisk.

Kto to „turczak”?

Mamy dwie możliwości dochodzenia, skąd się wzięło nazwisko Turczak. Albo wywiedziemy je od czasownika turczeć, czyli ‘skrzeczeć’, albo od nazwy narodowości: Turczyn, Turek. Osobiście sugerowałbym trop pierwszy, bo turczakiem nazywano kogoś, kto głos miał skrzeczący. Forma Turczak odnotowana została po raz pierwszy w 1632 roku (jak podaje Kazimierz Rymut). W zasobie 315 nazwisk. 

Płaski czy plaski?

Plaskota to nazwisko pochodzące od staropolskiego przymiotnika plaski (dziś: płaski), do dziś w gwarach znany jest jego synonim plaskaty. Nazwisko zanotowane już w 1461 roku. Mikołaj Rej z Nagłowic podpowiada nam: „Nadobny zwyczaj mają Polacy, iż się plaskają po gębie”.
W zasobie 1013 nazwisk, jest też nazwisko Płaskota, nosi je 23 Polaków.

Tajemniczy Poks

Niełatwo objaśnić pochodzenie nazwiska Poks. Źródła podpowiadają pochodzenie litewskie, ale bez pewności. W Biblii Leopolity (XVI wiek) znajdujemy rzeczownik poksykowanie, oznaczający ‘posykiwanie, szemranie‘, zaś w późniejszej gwarze ‘pokrzykiwanie’, trudno jednak stwierdzić, czy to prawdopodobne źródło. 280 nazwisk w zasobie, szczególnie dużo Poksów mieszka w Częstochowskiem, sporo też na Górnym Śląsku. Może więc raczej źródłosłów niemiecki?

Na tropie Greckich

Jeden z Czytelników, zaskoczony tym, że na portalu Nasza Klasa spotkał aż tak wiele osób o identycznym nazwisku, pyta, skąd pochodzi nazwisko Grecki.
Jest ono niewątpliwie odprzymiotnikowe, pochodzi od grecki. Można wierzyć, że przodek Greckich dawno temu przywędrował z południa i osiadł na żyznej Słowiańszczyźnie, dając początek zacnemu rodowi. Może tak i było, a może i nie? A może był greko-katolikiem albo prawosławnym, a mieszkał na ziemiach polskich od zawsze? Może znał grekę? A może spłodził go kupiec z Bałkanów, wędrujący ku Bałtykowi?
Wariantów może być wiele, wszystkie zaś tajemnicze, jak zwykle, gdy sprawa, na pierwszy rzut oka jest prosta... Nie musiała to być jakaś unikatowa sytuacja, gdyż do dziś nazwiska Grecki używa 632 rodaków. Pamiętajmy jednak, że Grek, grecki nie pochodzi z języka greckiego, ale łacińskiego. Znany z naszej XVI-wiecznej literatury Greczyn (a więc Grek), według etymologów wcale nie pochodzi od nazwy narodowości, ale od niemieckiej nazwy osobowej Gretz lub imion zaczynających się na Grad- lub Hrad-.