poniedziałek, 14 maja 2012

Skąd nazwisko Ignorek?

Czy pochodzi ono od czasownika ignorować? — pyta pan Jacek. Jest to bardzo rzadkie nazwisko, a poza moją rodziną nie znam osób, które by takie posiadały — dodaje. 

Panie Jacku,
Nazwisko jest polskie, jak najbardziej, i odimienne, czyli pochodzące od imienia, którym jest popularne kiedyś Ignacy (podobnie jak np. Ignaczak i Ignatiuk). Owszem, można było też podejrzewać podstawę łacińską, bo częściowo potwierdza się ona w pochodzeniu imienia (jego łacińska forma to Ignatius, a ta pochodzi prawdopodobnie od ignis, co znaczy ‘ogień’). W zasobie statystycznym znajdujemy 20 form zdrobniałych Ignorek i 167 w postaci Ignor.

Więcej o nazwiskach od imion.

piątek, 11 maja 2012

Nazwiska od cugu

Czugaj, pochodzi od cugu (z niemieckiego Zug) a to mogło oznaczać ‘zaciąg, zaprzęg konny’ lub ‘przeciąg (czasu, miejsca, powietrza)’. Podobna jest etymologia nazwisk Cugowski albo Czugoła. W gwarze czasownik czugać się znaczył tyle, co ‘ślizgać się’. Cugantem nazywano konia w zaprzęgu. W zasobie 47 takich nazwisk (w formie Czugajewicz 22).

wtorek, 8 maja 2012

Łaciński Czech

Szukam informacji o nazwisku Bejm – pisze pani Ewa. Opracowuję drzewo genealogiczne mojej rodziny i ustaliłam, że w rejon Gór Świętokrzyskich, skąd wywodzi się nasz ród, przybyli ok. 1900 r. trzej bracia o tym nazwisku. W aktach notarialnych spotykam pisownię Beim. Podobno przybyli z Austrii lub Śląska.

Pani Ewo,
Etymologia tego starego nazwiska jest łacińska, szlachetna. Wywodzi się od Bohemus, co dało początek niemieckiemu Böhme. Oba terminy oznaczają Czecha, zatem bardzo prawdopodobna jest migracja z południa, którą Pani odkryła. W polszczyźnie pozostały ślady tej migracji w całkiem sporej grupie nazwisk od Bema, Bemaszka, Bejma i Byma po Bochmaka i Bochema.  W zasobie pozostaje 701 form Bejm.

sobota, 5 maja 2012

Deryło

Nazwisko to zostało utworzone od rzeczownika dera. Nie wiadomo jednak, od którego znaczenia tego wyrazu, bo mógł on oznaczać ‘grube ciężkie okrycie’, także ‘grube sukno, którym w ziąb okrywano konia’. W gwarach wyraz dera oznaczał suchoty, czyli gruźlicę.
W zasobie 895 nazwisk.

środa, 2 maja 2012

Skąd nazwisko Rebajn?

Nie mam na temat pochodzenia nazwiska Rebajn żadnych informacji – pisze nasz korespondent – oprócz niczym nie potwierdzonej rodzinnej wersji, że pochodzi ono z Węgier. Nie znające mojej rodziny osoby, kiedy słyszą to nazwisko po raz pierwszy, mają skojarzenia, że jest ono nazwiskiem o korzeniach żydowskich. (...) Z kolei podczas pobytu w Niemczech powiedziano mi, że moje nazwisko znaczy „stary but”.

Rzeczywiście problem ciekawy, jak zwykle przy nazwiskach rzadkich, przy pominięciu naturalnie owych skojarzeń turystycznych, w których podobieństwo zapisu lub brzmienia prowadzi nas zwyczajnie na manowce. Źródłosłów tego nazwiska jest niemiecki, wywodzi się ono od nazwy osobowej Rebe, co wcale nie prowadzi do hebrajskiego słowa rebe ‘rabin’, ale średniowiecznego, niemieckiego słowa rëbe, oznaczającego ‘winną latorośl’. Ten sam źródłosłów mają takie nazwiska, jak: Rebeć, Rebeczka, Rebich, Rebicki, Rebielak. W zasobie nazwisk polskich współcześnie używanych mamy 79 nazwisk Rebajn.