Tajemniczy Sagun

Jest to nazwisko noszone przez niezbyt wielu, bo 93 Polaków, którzy mieszkają najliczniej w Słupsku, Olecku, Szczecinie i Augustowie.
To wiemy, niestety jego etymologia należy do wyjątkowo trudnych. Prawdopodobnie wywodzi się ono od gwarowego słowa saga ‘iść na ukos (czyli szagą lub sagą)’, może jednak od słowa sag, jak nazywano szynel, płaszcz żołnierski.
Ale kto wykluczy, że może to być zniekształcona forma od sagana? Dużego
kuchennego garnka? Albo szmaty, przez którą cedzono mleko? Przymiotnik
sagi oznacza w niektórych gwarach nagusa. Może tu tkwi źródłosłów? W zasobie 93
nazwiska.

Jest Dudek, nie ma Dutka

Nasz Czytelnik, pan Dudkowski, którego list cytowałem ostatnio, pisał jeszcze, że występuje też wersja Dutkowski, wedle jego wiedzy mniej popularna, zaś w okolicach Kielc znajduje się miejscowość Samsonów-Dudków, która mieć może coś wspólnego z tym nazwiskiem.

Otóż pisownia przez -t- wynika z fonetyki, która głoskę tę, położoną przed bezdźwięcznym -k-,  ubezdźwięcznia. Warto zauważyć, że są też warianty Dutka, Dutkiewicz (z tym samym ubezdźwięcznieniem), ale nie ma nazwiska Dutek.
Co do miejscowości w Kieleckiem: Dudków należał zapewne do kogoś o przydomku Dudek, a później od tej nazwy mogło powstać nazwisko Dudkowski/Dutkowski.
Wbrew temu, co twierdzi nasz Czytelnik, Dutkowskich jest nieco więcej, bo 2230.

Od dudka

Zastanawiam się nad pochodzeniem nazwiska Dudkowski. Moi antenaci pochodzą z okolic Bełżyc (kilkadziesiąt kilometrów na zachód od Lublina). W okolicach Kielc znajduje się miejscowość Samsonów-Dudków.

Pochodzenie nazwiska nie jest skomplikowane, wywodzi się ono dudka, tak jak brzmi nazwa ptaka. Ale słownik nazwisk odapelatywnych  Lucyny Tomczak każe nam nie zapominać o innych malowniczych znaczeniach dudka: «księga o wąskich stronicach, gra w karty, instrument muzyczny, żelazny kapturek na osi, metaforycznie: głupiec, fujara, zdradzony mąż, bonifrater, w gwarze: pieniądze». Trudno zatem jednoznacznie wskazać źródłosłów, wskazuję więc tylko możliwości. Najstarszy zapis formy Dudkowski pochodzi z 1662 r. (K. Rymut), dziś w zasobie jest tych nazwisk 1914.

Od wojewody

Nazwisko Wojdyłła pochodzi od węgierskiego rzeczownika wojda, czyli wojewoda. Mogło też powstać od imion zaczynających się od Woj-, np. Wojciech, Wojsław. Istnieje duża grupa wariantów tego nazwiska, formowanych od XIV wieku, m.in.: Wojdyga, Wojdyla, Wojdyła,  Wojdyłło, Wojdyłowicz, Wojdys, Woydyłło,Woydylak etc. Najstarszą znaną formą jest Wojdyło (zapis z roku 1385). W zasobie jest tylko jedno nazwisko Wojdyłła!

Nie jakieś inne, ale rodzinne

Byłbym wdzięczny za wyjaśnienie pochodzenia nazwiska Habas. Jedyny trop, na jaki udało mi się wpaść, to wioska o tej nazwie w zachodniej Francji (Akwitania). W języku hiszpańskim habas oznacza również «bób».
Michał

Michale, Twoje nazwisko ma rodowód rdzennie polski, powstało od podstawy chab-, albo chob- «zły, słaby», bądź od gwarowych: chab lub chaba «żebro, sucha gałąź». Chabel to w staropolszczyźnie cielak, z kolei w gwarze chabotem  lub chabiną nazywano «kij, rózgę». Chabas, chabeta to «chudy koń» W formie Habas nazwisko zanotowano pierwszy raz w 1608 roku. Dziś w użyciu jest 369 takich nazwisk.

PS: W tytule cytat z piosenki kabaretu Elita.