Potomkowie szewca

Czytelnik Pocztu na marginesie tekstu o nazwisku Czubryt pyta, czy nie jest jakaś forma nazwiska Szubrycht? Raczej nie, Szubrycht jest nazwiskiem niemieckiego pochodzenia i zapewne jest spolszczoną formą nazwisk Schubert, Schubricht, które pochodzą od średnio-wysoko-niemieckiego schuchwerte «szewc», spokrewnione z nimi jest nazwisko Schumacher. Inne warianty tych nazwisk to Szuba, Szubart, Szuber, Szuwart, Schubryt (występują one dość często w rejonach dawnego osadnictwa niemieckiego, np. na Podkarpaciu).

Pachnące nazwisko?

Czubryt, ależ pachnąca proweniencja… Nazwisko pochodzi od nazwy ziela o wonnym zapachu – cząbru. Ale – jak podaje prof. K. Rymut – w nazwiskach tej grupy nastąpiło zmieszanie jeszcze dwóch innych podstaw: rzeczownika comber (cząber), oznaczającego «grzbiet barani» lub «część wołu», oraz rzeczowników cębra, combra, czamra, jak nazywano «dyl do cembrowania studni». 75 nazwisk w zasobie.

Skąd Dzięciołowie?

Nazywam się Dziędzioła, z jakiego języka pochodzi moje nazwisko i co ono oznacza?

Rodowód tego nazwiska jest prosty i sympatyczny. Ptasi, jak najbardziej. I rdzennie słowiański (wschodnie diatiel, czeskie datel). W gwarach polskich tego hałaśliwego ptaszka nazywano dziędziołem (dzięcielem albo dzięciołkiem). Dzięciołów w zasobie mamy 4271, zaś Dziędziołów tylko 116. Są też liczne warianty, np. Dziędziel (261). Niemniej gniazdo (dziupla?) jest to samo;-)

Czoło na czele

Celarek to  prawdopodobnie zmazurzona (taka, w której c zastąpiło cz) forma pochodząca od czoła. Z grupy tej pochodzą m.in. nazwiska takie, jak Czela, Czelis, Czeluch, Cołek, Cołos. Warto jednak pamiętać o zapomnianym już rzeczowniku cel, oznaczającym «poważanie, szacunek» oraz czasowniku celić – «kombinować». W zasobie 387 nazwisk.

Grajoszkowie

Jeden z Czytelników w komentarzu do tekstu pt. Grajkowie pytał o pochodzenie nazwiska Grajoszek. Pochodzi ono najpewniej od wyrazu grajek, a ten mógł oznaczać «muzykanta» albo «gracza w karty». Wcześniej jeszcze był czasownik grać o pierwotnym znaczeniu «skakać, pląsać». W użyciu 259 nazwisk. Najwięcej Grajoszków mieszka w Wieluniu.